Leonard Peltier spędził niemal pół wieku w federalnym więzieniu. Dla jego zwolenników stał się symbolem niesprawiedliwości wobec rdzennych mieszkańców Stanów Zjednoczonych, podczas gdy FBI przez lata konsekwentnie broniło wyroku wydanego w jego sprawie. Wokół procesu, materiału dowodowego i działań władz narosły kontrowersje, które nie zniknęły nawet po kolejnych dekadach.
Uwolnić Leonarda Peltiera (Free Leonard Peltier) to amerykański dokument wyreżyserowany przez Jessego Short Bulla i Davida France’a. Twórcy wracają do działalności Leonarda Peltiera w American Indian Movement, wydarzeń na rezerwacie Pine Ridge oraz procesu, po którym w 1977 roku otrzymał dwa następujące po sobie wyroki dożywotniego więzienia. Film powstawał jeszcze w czasie jego pobytu za kratami, ale historia niespodziewanie dostała nowy finał, gdy w styczniu 2025 roku prezydent Joe Biden złagodził jego karę.
Sprawdź wszystkie nowości Netflixa z tego tygodnia
- Tytuł: Uwolnić Leonarda Peltiera
- Tytuł oryginalny: Free Leonard Peltier
- Format: film dokumentalny
- Reżyseria: Jesse Short Bull, David France
- Rok produkcji: 2025
- Światowa premiera: 27 stycznia 2025
- Premiera na Netflix: 12 października 2026
- Kraj: USA
- Czas trwania: ok. 1 godz. 50 min
- Gatunek: dokument historyczny, dokument polityczny, prawdziwa historia
- Bohater: Leonard Peltier
- Produkcja: Public Square Films, Maylo Films
O czym jest Uwolnić Leonarda Peltiera?
Film cofa się do lat 70., kiedy American Indian Movement walczył o prawa rdzennych mieszkańców USA, a napięcia na rezerwacie Pine Ridge w Dakocie Południowej gwałtownie rosły. W czerwcu 1975 roku podczas strzelaniny zginęli agenci FBI Jack Coler i Ronald Williams oraz członek AIM Joseph Stuntz. Peltier został później zatrzymany w Kanadzie, wydany Stanom Zjednoczonym i w 1977 roku skazany za zabójstwo dwóch agentów na dwa wyroki dożywocia.
Peltier przez cały czas utrzymywał, że nie zabił agentów. Jego obrońcy przez lata wskazywali na problemy z częścią zeznań, materiałem dowodowym i sposobem prowadzenia postępowania. FBI konsekwentnie pozostawało przy stanowisku, że wyrok był prawidłowy. Dokument przedstawia sprawę na tle znacznie szerszej historii relacji między władzami federalnymi a rdzennymi społecznościami i pokazuje kolejne pokolenia aktywistów walczących o uwolnienie Peltiera.
Kto występuje w Uwolnić Leonarda Peltiera?
W centrum dokumentu znajduje się sam Leonard Peltier, a twórcy korzystają zarówno z rozmów z nim, jak i rozbudowanych materiałów archiwalnych. Pojawiają się również członkowie American Indian Movement, prawnicy, dziennikarze oraz aktywiści, którzy przez kolejne dekady angażowali się w jego sprawę.
Ważną częścią filmu jest nowe pokolenie rdzennych działaczy, dla których Peltier pozostaje symbolem szerszej walki o prawa rdzennych społeczności. Jesse Short Bull sam pochodzi z narodu Oglala Lakota, dzięki czemu historia Pine Ridge zostaje pokazana również z perspektywy społeczności bezpośrednio związanej z wydarzeniami przedstawionymi w filmie.
Jakie opinie ma Uwolnić Leonarda Peltiera?
Dokument został dobrze przyjęty przez część amerykańskich krytyków. Robert Daniels z RogerEbert.com zwracał uwagę na zdecydowany, bezkompromisowy charakter filmu, natomiast Ty Burr ocenił go na 3/4, wyróżniając sposób przedstawienia wieloletniej kampanii na rzecz Peltiera. Decider również rekomendował dokument jako przystępne wprowadzenie zarówno do samej sprawy, jak i historii American Indian Movement.
Film nie udaje jednak chłodnego reportażu przedstawiającego obie strony z identycznego dystansu. Tytuł jasno zdradza jego perspektywę – twórcy podchodzą krytycznie do działań władz i argumentują na rzecz Peltiera. Właśnie dlatego przy oglądaniu warto pamiętać również o stanowisku FBI, które przez dziesięciolecia odrzucało twierdzenia o jego niewinności.
Dlaczego warto obejrzeć Uwolnić Leonarda Peltiera?
Najciekawsze jest to, że dokument powstawał jako historia człowieka, który po niemal 50 latach nadal znajdował się w więzieniu. Sytuacja zmieniła się 20 stycznia 2025 roku, kiedy Joe Biden zamienił pozostałą część jego kary na areszt domowy. 18 lutego Peltier opuścił więzienie i wrócił na rezerwat Turtle Mountain w Dakocie Północnej.
Dzięki temu film dokumentuje nie tylko wydarzenia sprzed pół wieku, ale też finał kampanii prowadzonej przez kilka pokoleń aktywistów. Jednocześnie nie kończy sporu wokół samej sprawy – Peltier nadal domaga się pełnego oczyszczenia z zarzutów. Dla widzów interesujących się historią USA, działalnością FBI i sytuacją rdzennych Amerykanów to znacznie szersza opowieść niż biografia jednego człowieka.
Przeczytaj także: Unabomber – prawdziwa historia Teda Kaczynskiego i wieloletniego śledztwa FBI
Gdzie obejrzeć Uwolnić Leonarda Peltiera?
Uwolnić Leonarda Peltiera jest dostępny na Netflixie od 12 października 2026 roku. Polska karta filmu jest aktywna w serwisie. W publicznie dostępnych informacjach Netflixa widoczna jest obecnie oryginalna angielska ścieżka dźwiękowa oraz angielskie napisy – platforma nie pokazuje tam polskiej wersji językowej.
► OGLĄDAJ UWOLNIĆ LEONARDA PELTIERA NA NETFLIX